ORP BURZA i ORP WICHER w Kilonii
oraz uścisk dłoni Adolfa Hitlera









Gdynia, 25 czerwca 1935 roku: Attache wojskowy III Rzeszy w Warszawie, generał Max Schindler, schodzi do motorówki z pokładu ORP BURZA. Szczegóły wydarzenia w tekście poniżej.



Polska Agencja Telegraficzna (PAT) 15 czerwca 1935 roku depeszowała, że poprzedniego dnia w stolicy III Rzeszy ukazał się rządowy komunikat informujący, iż w dniach od 24 do 26 lipca w porcie wojennym w Kilonii przebywać będą dwa polskie kontrtorpedowce. Dokument podkreślał, że będzie to wizyta o charakterze oficjalnym i zarazem pierwsze w historii oficjalne spotkanie okrętów floty wojennej Niemiec z jednostkami polskiej Marynarki Wojennej. Co więcej, miało to być pierwsze w dziejach wejście polskich okrętów wojennych do niemieckiego portu. Siłą rzeczy polski zespół musiał być złożony z ORP BURZA i ORP WICHER, ponieważ innych niszczycieli Polska jeszcze nie posiadała. Depesza PAT, przedrukowana następnie w polskiej prasie, okazała się nieprecyzyjna - do wizyty rzeczywiście doszło, ale znacznie wcześniej i trwała ona od 26 do 29 czerwca 1935 r. Nie udało mi się ustalić, co było przyczyną tego agencyjnego błędu.


25 czerwca 1935 PAT opublikowała komunikat o treści:

"Przed odpłynięciem naszych kontrtorpedowców BURZA i WICHER z wizytą do Niemiec, dziś rano przyjechał samochodem do Gdyni attache wojskowy ambasady niemieckiej w Warszawie gen. Schindler i złożył wizytę na pokładzie kontrtorpedowca BURZ, witany przez komandora Frankowskiego w otoczeniu oficerów marynarki wojennej. Po prześciu przed frontem warty honorowej, gen. Schindler podejmowany był lampką wina. Po rozmowie z komandorem Frankowskim i życzeniach gen. Schindler w towarzystwie kom. Solskiego odjechał motorówką na ląd, zaś kontrtorpedowce BURZA i WICHER ruszyły w drogę."


Depeszę PAT-a uzupełnię fragmentem doniesienia z "Kuriera Nowogródzkiego" z 26 czerwca 1935:

"Na przemówienie komandora Frankowskiego odpowiedział gen. Schindler, że jest szczęśliwy, iż może pożegnać marynarkę polską udającą się do jego ojczyzny i zapewnił, że okręty polskie podczas pobytu w jego ojczyźnie witane będą nie tylko przez marynarkę wojenną Niemiec, lecz przez cały naród Niemiecki. Generał Schindler zaznaczył, że osobisty kontakt przedstawicieli broni morskiej obydwu krajów niewątpliwie przyczyni się do wzajemnego poznania sąsiadujących narodów".


Polski zespół szedł do Kilonii pod proporczykiem kmdra dyplomowanego Stefana Frankowskiego, zastępcy szefa Marynarki Wojennej, któremu - warto przypomnieć w tym miejscu - podczas kampanii wrześniowej przyszło dowodzić wojskiem zgromadzonym na Półwyspie Helskim i okrętami minowymi w Zatoce Gdańskiej.


BURZA i WICHER dotarły do Kilonii o godzinie 9 rano 26 czerwca. U wejścia do portu oddały ze swoich dział 21 salw powitalnych, na które odpowiedziały niemieckie baterie artyleryjskie. Po wejściu do portu oba niszczyciele oddały salwę powitalną przed flaga komendanta portu i zacumowały w rejonie mostu Blüchera, w pobliżu niemieckiego lekkiego krążownika KÖNIGSBERG i szkolnego okrętu żaglowego GORCH FOCK. Wkrótce potem na pokład BURZY wszedł płk dyplomowany Antoni Szymański, attache wojskowy polskiej ambasady w Berlinie, a następnie zjawił się niemiecki oficer łącznikowy.


Jeszcze tego samego dnia odbyła się cała seria spotkań. Warszawska gazeta "Dzień dobry!" nazajutrz informowała: "W godzinach przedpołudniowych polski oficer łącznikowy złożył wizyty szefowi niemieckiej stacji marynarki na Bałtyku, nadprezydentowi prowincji Schlezwig-Holsztyńskiej, nadburmistrzowi Kilonii, oraz na pokładzie krążownika KÖNIGBERG zastępcy dowódcy niemieckich sił morskich. W czasie przyjęcia szefa stacji marynarki w gmachu komendantury, obecni byli szef sztabu, komendant Kilonii oraz komendant arsenału marynarki niemieckiej. Niezwłocznie potem nastąpiły rewizyty ze strony niemieckiej. W czasie postojów obu okrętów odbyło się na pokladzie BURZY przyjęcie dla przedstawicieli prasy niemieckiej. W sprawozdaniach swoich prasa niemiecka podkreśla silne wrażenie, jakie wywarł na nich pobyt na okrętach polskich i wśród załogi polskiej.





Niszczyciele BURZA i WICHER w porcie wojennym w Kilonii. W głębi widać fragment śródokręcia krążownika KÖNIGSBERG.



Dla załóg polskich okrętów Kilonia zorganizowała przyjęcie w ratuszu. Nasi marynarze otrzymali od miejscowych władz bilety wolnego przejazdu środkami komunikacji miejskiej i statkami po porcie, co znacznie ułatwiało im zwiedzanie miasta i korzystanie z licznych rozrywek, jakich ono oferowało.


27 czerwca, w drugim dniu wizyty, miała miejsce podniosła uroczystość - kmdr dypl. Stefan Frankowski w asyście sześciu oficerów i czterdziestu polskich marynarzy w Laboe złożył wieniec u stóp jeszcze oficjalnie nie ukończonego pomnika Marine Ehrenmal.





Delegacja załóg polskiej Marynarki Wojennej złożyła wieńce w Berlinie (z lewej) na Grobie Nieznanego Żołnierza oraz w Laboe (z prawej) pod Pomnikiem Marynarzy (Marine-Ehrenmal).



28 czerwca w godzinach porannych delegacja polskiego zespołu niszczycieli, reprezentująca oficjalnie polską Marynarkę Wojenną, odleciała samolotem wojskowym do Berlina. Składała się ona z kmdra dypl. Stefana Frankowskiego, kmdra ppor. Stefana de Waldena oraz czterech młodszych oficerów. Po przybyciu do stolicy III Rzeszy, delegacja powitana została na lotnisku przez kapitana Leopolda Bürknera, niemieckiego oficera łącznikowego dla zagranicznych attache wojskowych marynarki wojennej oraz kapitana Władysława Steblika, zastępcę attache wojskowego przy ambasadzie RP w Berlinie. Oficerowie z BURZY i WICHRA odwiedzili od razu polską ambasadę i stamtąd wyruszyli na serię oficjalnych spotkań. Jak relacjonował potem "Przegląd Morski" w sierpniowym numerze z 1935 r.: "... wizytowała Naczelnego Dowódcę Marynarki oraz Ministra Wojny [był nim gen. Werner von Blomberg, uwaga moja, PM], poczem w południe złożyła wieniec u stóp pomnika poległych na wojnie. Po śniadaniu u naczelnego dowódcy marynarki dr. h.c. Raedera, odbył się jeszcze raut w ambasadzie R.P."





Szwedzki pancernik obrony wybrzeża OSCAR II wszedł do Kilonii 28 czerwca 1935 r.



W tym czasie, gdy kmdr dypl. S. Frankowski wraz z towarzyszącymi mu oficerami przebywał w Berlinie, dowództwo nad zespołem niszczycieli sprawował kmdr por. dypl. Jerzy Majewski, dowódca ORP BURZA. Właśnie wtedy, 28 czerwca zawinął do Kilonii OSCAR II, szwedzki pancernik obrony wybrzeża, pełniący rolę okrętu szkolnego. Stało się to okazja do wymiany wizyt między jednostkami polskim a szwedzką.


29 czerwca, ostatni dzień wizyty polskich niszczycieli, zapisał sie w historii nieoczekiwanym wydarzeniem. Stefan Frankowski ze swoimi ofecerami oczekiwał na berlińskim lotnisku na lot powrotny do Kilonii, gdy doszło do spotkania z kancelerzem III Rzeszy Adolfem Hitlerem. Informacje na ten temat zamieścił cytowany już powyżej "Przegląd Morski": "29 czerwca w chwili odlotu z Berlina, oficerowie polscy mieli okazję spotkania Wodza i Kanclerza Rzeszy Adolfa Hitlera. Kanclerz Hitler przywitał się z kmdrem Frankowskim, poczem ten ostatni przedstawił mu pozostałych oficerów. Po krótkiej chwili rozmowy Kanclerz odleciał samolotem do Monachium, podczas gdy oficerowie polscy też samolotem powrócili do Kilonii."


Jeszcze tego samego dnia w godzinach popołudniowych ORP BURZA i ORP Wicher zakończyły wizytę i opuściły Kilonię, biorąc kurs na Gdynię. W sierpniu 1935 roku doszło do rewizyty - Gdynia gościła niemiecki krążownik KÖNIGSBERG.





Kilonia, 26-29 czerwca 1935 roku. Stoją od lewej: lekki krążownik KÖNIGSBERG oraz niszczyciele

ORP BURZA I ORP WICHER.